Yapay Tatlandırıcılar – Aspartam (E951)

Kapalı formülü C14H18N2O5. Beyaz toz yapıda, kokusuz bir tatlandırıcıdır. Sükroz çözeltisinden 200 kat daha tatlıdır. Sakarin gibi geç algılanır fakat tat algısı uzun sürer. Ağızda metalik ya da acı tat bırakmaz. Diğer tatlandırıcılar ile sinerjist etki oluşturduğundan dolayı kullanılan tatlandırıcı miktarının azaltılmasını sağlar. Yapısında bulunan dipeptidin vücutta tamamen sindirilmesi nedeni ile enerji vermektedir (4 kcal/ g). Sakkaroza göre düşük miktarda kullanıldığından dolayı sağladığı kalori düşüktür.

Aspartamın stabilitesi pH, nem, sıcaklık gibi faktörlerden etkilenir. Yüksek sıcaklıkta veya asidik ortamlarda hidrolize olarak aspartilfenilalanin ve metanolü oluşturur, daha ileri safhada ise aspartik asit ve fenilalanin oluşturmaktadır. Oluşan maddeler tatlı tada sahip olmadıkları için gıdada tatlılık kaybına neden olmaktadır. Optimum şartlarda minimum raf ömrü 5 yıl olarak saptanmıştır.

Şekersiz naneli sakızlarda, sert ve yumuşak şekerlerde, çikolatada diş çürümelerine neden olmaması ve kalori değerinin düşük olması nedeniyle kullanımı yaygındır. Tatlı turşularda, kremalarda, reçel ve marmelatlarda, jöle ve benzeri pasta dolgu malzemelerinde kullanılmaktadır.

ADI değeri 40 mg/kg vücut ağırlığıdır. Yapılan çalışmalarda aspartamın sakkarin gibi kanserojen etkiye sahip olmadığı belirtilmiştir. Aşırı miktar alımından sonra beyin hasarına ve tümörlere neden olduğu endişesi, yapılan araştırmalardan sonra giderilmiştir. Fakat fenilalanin oluşumu nedeni ile fenilketonuri hastası olan kişileri için ürün etiketlerinde uyarı bulunmalıdır. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği’nde aspartam için  “fenil-alanin ihtiva eder” uyarısının bulunması gerektiğini belirten bir madde bulunmaktadır.

Tablo: Aspartamın kullanımına izin verilen gıdalar ve kullanılabilir maksimum miktarlar

GIDA MADDESİ MAKSİMUM MİKTAR
Soslar 350 mg/kg
Su bazlı aromalandırılmış içecekler 600 mg/L
Süt ve süt türevleri veya meyve suyu bazlı içecekler 600 mg/L
Enerjisi azaltılmış çorbalar 110 mg/L
Özel beslenme amaçlı hafif fırıncılık ürünleri 1700 mg/kg
Vitamin ve/veya bazlı şurup şeklinde veya çiğnenebilir formdaki gıda takviyeleri 5500 mg/kg
Meyve ve sebze bazlı tatlılar 1000 mg/kg
Tahıl bazlı tatlılar 1000 mg/kg
Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz nişasta bazlı şekerlemeler 2000 mg/kg
Şeker ilavesiz şekerlemeler 1000 mg/kg
Şeker ilavesiz nefes ferahlatıcı şekerlemeler 6000 mg/kg
Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz meyve konserveleri 1000 mg/kg
Şeker ilavesiz sakız 5500 mg/kg
Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz yenilebilir buzlar ve dondurma 800 mg/kg
Hacmen %15’den az alkol içeren distile alkollü içecekler 600 mg/L
Enerjisi azaltılmış bira 25 mg/kg

Tatlandırıcılar
Yapay Tatlandırıcılar ve Sağlık
Yapay Tatlandırıcılar – Sakarin (E954)
Yapay Tatlandırıcılar – Aspartam (E951)
Yapay Tatlandırıcılar – Asesülfam-K (E950)
Yapay Tatlandırıcılar – Sukraloz (E955)
Yapay Tatlandırıcılar – Siklamat (E952)

About Nurdan Tanrıver

Pazarlama alanına ilgi duyan bir Gıda Mühendisi adayıyım. Hakkımda ayrıntılı bilgi için Ben Kimim bölümüne bakabilirsiniz.

No comments yet.

Bir Cevap Yazın